Kwasy omega 3 i 6 - jaki mają wpływ na skórę suchą? Czy kwasy tłuszczowe omega-3 działają na skórę z trądzikiem? Kwasy omega-3 a stan cery

Czy wielonienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT, kwasy omega 3 i 6) są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania skóry? Jak rozpoznać niedobór kwasów omega?

Kwasy tłuszczowe omega-3 (w tym kwas dokozaheksaenowy - DHA oraz kwas eikozapentaenowy - EPA) i kwasy tłuszczowe omega-6 (w tym kwas gamma-linolenowy - GLA), kojarzone są przede wszystkim z ich pozytywnym wpływem na układ sercowo-naczyniowy, a także na układ nerwowy, samopoczucie czy odporność. Niewiele osób jednak wie, że niedostateczna podaż NNKT (niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, do których należą omega-3 i omega-6) w diecie, może skutkować pogorszeniem się stanu skóry - głównie w zakresie poziomu jej nawilżenia. Jest to szczególnie istotne w kontekście walki z dermatozami przebiegającymi z nadmiernym wysuszeniem i łuszczeniem się skóry - w tym oczywiście z AZS (atopowym zapaleniem skóry). Jakie produkty są najbogatszymi źródłami kwasów omega? Kto powinien zwrócić szczególną uwagę na ich włączenie do diety? Na jakie problemy skórne może wpływać uzupełnienie diety o większą ilość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych?

Czym są kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6? Jak wpływają na trądzik czy na stan skóry suchej?

Kwasy tłuszczowe omega-3 oraz kwasy tłuszczowe omega-6 należą do grupy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (określanych również jako PUFA - od ich angielskiej nazwy polyunsaturated fanty acids). Jednocześnie, z uwagi na konieczność dostarczania ich do organizmu wraz z dietą, są także znane jako niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (w skrócie: NNKT). Tak, jak zostało to wspomniane powyżej, kwasy omega kojarzy się przede wszystkim z ich wpływem na układ sercowo-naczyniowy, układ nerwowy, a także na pamięć, koncentrację, odporność czy na utrzymanie dobrej kondycji narządu wzroku. Oprócz tych właściwości, kwasy omega wykazują jednak jeszcze jedną cechę - pomagają zadbać o stan skóry w wielu aspektach.

Uzupełnienie diety o kwasy omega-3, omega-6, ale również o kwasy tłuszczowe omega-9 jest polecane przede wszystkim osobom zmagającym się z:

• trądzikiem, w różnych jego postaciach. Okazuje się, że u pacjentów cierpiących na trądzik przebiegający ze zmianami zapalnymi, często obserwowano niedobór kwasów omega w diecie. Za pozytywny wpływ omawianych składników na skórę ze zmianami trądzikowymi odpowiadają przede wszystkim właściwości przeciwzapalne - a konkretnie stymulacja produkcji konkretnych prostaglandyn, wpływających na zmniejszenie stanu zapalnego. Oprócz tego kwasy omega wykazują zdolność do redukcji poziomu tak zwanego insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1), którego nadmiar w organizmie łączony jest z występowaniem trądziku;
• atopowym zapaleniem skóry - i ogólnie - ze skórą suchą. Dostateczna podaż kwasów omega w diecie wpływa pozytywnie przede wszystkim na zewnętrzną warstwę naskórka oraz na barierę hydrolipidową (więcej informacji o jej zadaniach i funkcjach znajduje się w artykule Czym jest bariera hydrolipidową skóry, jakie ma funkcje ochronne i jak odbudować barierę hydrolipidową skóry w przypadku jej uszkodzenia?, do którego lektury serdecznie zachęcamy). To przekłada się z kolei na lepsze zatrzymywanie wody w skórze i zmniejszenie poziomu jej odparowywania. Ponadto kwasy omega-3 sprzyjają poprawie mechanizmów regeneracji skóry i gojenia się ran, a także zwiększeniu jej elastyczności.

Niedobór kwasów tłuszczowych omega-6, niedobór kwasów omega-3 - jaki ma wpływ na skórę?

Niedobór kwasów omega-3 oraz kwasów omega-6 może niestety przekładać się na konkretne objawy skórne, wśród których najczęściej obserwuje się m.in.:

• utratę elastyczności skóry, zwiększenie głębokości już obecnych na twarzy zmarszczek i/lub pojawienie się nowych, drobnych linii (zwłaszcza tych, które charakteryzuje się jako zmarszczki z odwodnienia);
• utratę nawilżenia skóry, co przekłada się jednocześnie na obecność tak zwanych suchych skórek, na szorstkość powierzchni cery, a nawet na nieprzyjemne szczypanie czy swędzenie;
• zaburzenie funkcjonowania wspomnianej już bariery hydrolipidowej, pogorszenie przebiegu AZS i łuszczycy;
• wystąpienie zmian trądzikowych i/lub tych o charakterze zapalnym (lub też pogorszenie przebiegu dermatoz trądzikowych).

Wszystko to sprawia, że nad włączeniem większej liczby źródeł kwasów tłuszczowych omega 3 oraz omega 6 do diety (lub nad suplementacją tych kwasów tłuszczowych) powinny zastanowić się osoby zmagające się na co dzień z trądzikiem czy atopowym zapaleniem skóry. Oprócz tego warto, by NNKT były obecne także w diecie cukrzyków i osób z zaburzeniami krążenia krwi. U takich pacjentów bowiem - z powodu różnych mechanizmów - następuje zmniejszenie odżywienia skóry, a proces gojenia ran jest utrudniony. Właściwa podaż kwasów omega-3 i -6 może więc wspomóc łagodzenie tego efektu.

Gdzie szukać kwasów omega tłuszczowych omega-3 i -6? Oleje rybie, oleje roślinne i inne źródła EPA i DHA

Najbogatsze źródła kwasów omega to przede wszystkim:

• w przypadku kwasu alfa-linolenowego (czyli prekursora rodziny kwasów omega-3, z którego powstają DHA i EPA): nasiona lnu i powstający z nich olej lniany, a także olej sojowy, rzepakowy, olej pozyskiwany z zarodków pszenicy czy orzechy włoskie;
• w przypadku kwasu dokozaheksaenowgeo (DHA) i eikozapentaenowego (EPA): tłuste ryby morskie - w tym śledzie, łosoś, tuńczyk, makrela i inne, a także tran z wątroby ryb z gatunku dorszowatych, tłuszcz morskich ssaków oraz fitoplankton i algi morskie;
• w przypadku rodziny kwasów tłuszczowych omega-6: olej słonecznikowy, kukurydziany, olej sojowy i z pestek winogron.

Niestety, wiele osób ma obecnie trudności z umieszczeniem wszystkich źródeł pokarmowych kwasów omega w swojej diecie. Dotyczy to zwłaszcza EPA i DHA, które pochodzą z tłustych ryb morskich. Trudno jest nam znaleźć wiarygodne i bezpieczne źródła tego typu produktów, a jeśli już je znajdziemy - ryby okazują się być naprawdę drogie. Dodatkowo niektórzy rezygnują z nich świadomie, w ramach praktykowania diety wegańskiej i wegetariańskiej. W takich sytuacjach warto pomyśleć o uzupełnianiu kwasów omega na skórę przy pomocy przyjmowanych doustnie suplementów diety, o czym pisaliśmy już w artykule Suplementy na skórę, włosy i paznokcie - jakie witaminy i minerały powinny zawierać suplementy wspierające kondycję twojej skóry? Kiedy warto stosować suplementy diety na skórę?) .

Na koniec warto wspomnieć także o roli kwasów tłuszczowych w pielęgnacji. Tego typu substancje są określane zbiorczo mianem emolientów, a ich przykłady to przede wszystkim oleje i masła roślinne. Emolienty skutecznie wspierają regenerację bariery hydrolipidowej i ograniczają przednaskórkową utratę wody (w procesie odparowywania jej cząsteczek ze skóry). W związku z tym, zarówno do pielęgnacji skóry twarzy, jak i całego ciała, warto włączyć kosmetyki zawierające substancje emolientowe.

Źródła:

1. P. Wernicki, PAP, Trądzik - kwasy omega-3 mogą pomóc [w:] Medycyna Praktyczna, 17.05.2022
2. Dr n. med. M. Marcinkiewicz, Rola kwasów omega 3-6-9 i ich wpływ na skórę suchą i atopową [w:] farmacjapraktyczna.pl, dostęp: 18.11.2024
3. Dr n. med. M. Marcinkiewicz, O zbawiennym wpływie omega 3-6-9 na skórę suchą i atopową [w:] farmacjapraktyczna.pl, dostęp: 18.11.2024
4. Dr hab. inż. D. Włodarek, Znaczenie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 [w:] Diabetologia po Dyplomie 03/2017
5. A. Lesiak, M. Ciążyńska, Wpływ kwasu gamma-linolenowego oraz honkiolu na funkcje skóry [w:] Forum Dermatologicum 2017, tom 3, nr 4
6. M. Stawczyk, A. Szczerkowska-Dobosz, O. Komorowska, M. Dobosz, A. Maciejewska-Radomska, Znaczenie diety w łuszczycy - przewlekłej układowej chorobie zapalnej [w:] Forum Zaburzeń Metabolicznych 2011, tom 2, nr 3
7. M. Adil, P. K. Singh, K. Maheshwari, Kliniczna ocena działania kwasów tłuszczowych omega-3 w leczeniu łuszczycy [w:] Przegląd Dermatologiczny 2017/3
8. S. Mohajeri, S. A. Newman, Znaczenie diety w atopowym zapaleniu skóry [w:] Medycyna Praktyczna, 14.12.2015