Kwas bursztynowy - co to takiego? Jak działa kwas bursztynowy i gdzie się go wykorzystuje? Kwas bursztynowy - właściwości i efekty stosowania w kosmetykach

Czym jest kwas bursztynowy (ang. succinic acid)? Czy pozyskiwany jest z bursztynu?

Kwas bursztynowy (ang. succinic acid) to organiczny związek chemiczny należący do grupy kwasów dikarboksylowych, który naturalnie występuje w organizmach żywych i pełni kluczową rolę w metabolizmie komórkowym. Jest jednym z istotnych elementów cyklu Krebsa (cyklu kwasu cytrynowego), który zachodzi w mitochondriach i odpowiada za produkcję energii w postaci ATP – podstawowego nośnika energii w organizmie. Kwas bursztynowy działa jako produkt przejściowy, biorąc udział w utlenianiu substancji odżywczych, co przyczynia się do efektywnego pozyskiwania energii przez komórki. Oprócz tego posiada właściwości antyoksydacyjne, wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego, reguluje procesy detoksykacyjne w wątrobie oraz wpływa na mechanizmy adaptacyjne organizmu w warunkach stresowych. Jego działanie przeciwutleniające polega na neutralizowaniu wolnych rodników, co może spowalniać procesy starzenia się komórek i chronić je przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.

W przemyśle kwas bursztynowy może być pozyskiwany zarówno metodami naturalnymi, jak i syntetycznymi. Tradycyjne metody polegają na ekstrakcji kwasu bursztynowego z bursztynu bałtyckiego – surowca, który jest znany od wieków i wykorzystywany w medycynie ludowej. Jednak obecnie stosuje się bardziej wydajne metody jego produkcji, głównie poprzez fermentację mikrobiologiczną z wykorzystaniem bakterii takich jak Actinobacillus succinogenes czy Corynebacterium glutamicum. Proces ten opiera się na biotechnologicznej konwersji glukozy lub glicerolu do kwasu bursztynowego, co pozwala na jego ekologiczne i ekonomiczne pozyskiwanie w dużych ilościach. Istnieje również możliwość syntezy chemicznej kwasu bursztynowego na bazie petrochemicznych surowców, jednak metoda ta jest mniej popularna ze względu na jej wpływ na środowisko. Uzyskany w ten sposób kwas bursztynowy znajduje zastosowanie w suplementach diety, do których jest dodawany w celu wspierania metabolizmu i ochrony przed stresem oksydacyjnym. Jest także szeroko wykorzystywany w kosmetykach – głównie jako składnik preparatów przeciwstarzeniowych i regenerujących skórę, a także w przemyśle farmaceutycznym do produkcji leków o działaniu przeciwzapalnym i wspomagającym procesy gojenia.

Kwas bursztynowy w kosmetologii

Kwas bursztynowy wykazuje szereg korzystnych właściwości i coraz częściej stosowany w kosmetykach oraz profesjonalnych zabiegach kosmetologicznych. Jego działanie na skórę opiera się na właściwościach antyoksydacyjnych, przeciwzapalnych, regenerujących oraz stymulujących metabolizm komórkowy. Jest silnym antyoksydantem, który neutralizuje wolne rodniki odpowiedzialne za przyspieszone starzenie się skóry. Dodatkowo wspomaga syntezę kolagenu i elastyny, co poprawia jędrność, elastyczność i kondycję skóry, a także przyczynia się do wygładzenia drobnych zmarszczek. Posiada również właściwości złuszczające, choć jest znacznie łagodniejszy od popularnych kwasów AHA i BHA. Pomaga w delikatnym usuwaniu martwego naskórka, rozjaśnia przebarwienia oraz wyrównuje koloryt skóry. Dzięki działaniu przeciwzapalnemu i antybakteryjnemu jest także skuteczny w pielęgnacji skóry problematycznej, skłonnej do trądziku czy podrażnień – redukuje stan zapalny, zmniejsza zaczerwienienia oraz wspiera proces gojenia.

W kosmetologii związek ten stosuje się w różnego rodzaju preparatach. Kosmetyki z kwasem bursztynowym to m.in. kremy przeciwstarzeniowe, serum regenerujące, maseczki odżywcze oraz peelingi kwasowe. Jest również wykorzystywany w profesjonalnych zabiegach kosmetologicznych takich jak mezoterapia igłowa oraz mezoterapia bezigłowa, gdzie pełni rolę substancji aktywnej wspierającej odnowę skóry i poprawę jej napięcia. Popularnym zabiegiem jest również peeling bursztynowy, który delikatnie złuszcza martwy naskórek, odświeża cerę i nadaje jej zdrowy blask. Kwas bursztynowy może być także stosowany w terapiach biorewitalizujących skórę, które pobudzają jej naturalne mechanizmy regeneracyjne, poprawiając nawilżenie, wygładzając zmarszczki i redukując oznaki zmęczenia.

Podsumowując, kwas bursztynowy w kosmetykach wykazuje działanie:

• przeciwstarzeniowe
• antyoksydacyjne
• nawilżające
• regenerujące
• przeciwzapalne
• antybakteryjne

Więcej istotnych informacji o składnikach aktywnych o działaniu anti-aging znajduje się w artykule Najlepsze składniki aktywne w kosmetykach na zmarszczki, trądzik i inne problemy skórne. Poznaj najskuteczniejsze substancje czynne w pielęgnacji!, do którego lektury serdecznie zachęcamy.

Właściwości kwasu bursztynowego - suplementacja, wskazania i działanie

Suplementacja preparatami zawierającymi kwas bursztynowy jest stosunkowo rzadko omawiana i nie ma zbyt wielu badań opisujących jej wpływ. Właściwości kwasu bursztynowego obejmują działanie antyoksydacyjne oraz potencjalne właściwości przeciwzapalne. Może on pomagać w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Co do dawkowania, brak jest jednoznacznych wytycznych, jednak w suplementach diety zwykle stosuje się 20-50 miligramów dziennie. Należy jednak zaznaczyć, że naukowe dowody na skuteczność suplementacji kwasem bursztynowym są ograniczone – wiele jego właściwości wynika głównie z badań laboratoryjnych, a dowody kliniczne są wciąż niewystarczające, aby jednoznacznie potwierdzić jego efektywność w poprawie zdrowia u ludzi.

Zastosowanie kwasu bursztynowego w przemyśle

Przemysł spożywczy. Kwas bursztynowy i jego sole (bursztyniany) są stosowane w przemyśle spożywczym jako dodatki do żywności (E363), które pełnią funkcję regulatorów kwasowości. Można je znaleźć w napojach bezalkoholowych, produktach mlecznych, konserwach oraz wyrobach piekarniczych.

Przemysł rolniczy. W rolnictwie stosowany jest jako naturalny stymulator wzrostu roślin. Przyspiesza kiełkowanie nasion, zwiększa odporność roślin na stres środowiskowy (np. suszę, zanieczyszczenia) oraz poprawia jakość gleby. Jest również używany w hodowli zwierząt jako dodatek paszowy, który wspiera metabolizm i wzmacnia układ odpornościowy zwierząt gospodarskich.

Przemysł chemiczny i produkcja biopolimerów. Kwas ten jest cennym surowcem do produkcji biopolimerów i materiałów biodegradowalnych. Może być wykorzystywany do syntezy ekologicznych tworzyw sztucznych takich jak polibursztynian butylenu (PBS). PBS znajduje zastosowanie w opakowaniach ekologicznych, foliach rolniczych i kompostowalnych naczyniach jednorazowych. Ze względu na rosnące zainteresowanie zrównoważonym rozwojem i ekologicznymi alternatywami dla plastiku, biotechnologiczna produkcja kwasu bursztynowego z surowców odnawialnych (np. biomasy) zyskuje coraz większą popularność.

Przemysł motoryzacyjny i produkcja farb oraz lakierów. Kwas bursztynowy jest wykorzystywany jako surowiec do produkcji żywic, farb, lakierów i klejów. Może być stosowany do wytwarzania ekologiczych powłok ochronnych, odpornych na wilgoć i czynniki chemiczne. W przemyśle motoryzacyjnym jego pochodne znajdują zastosowanie jako dodatki do paliw i smarów, poprawiające ich wydajność oraz zmniejszające emisję szkodliwych substancji.

Kwas bursztynowy – najczęściej zadawane pytania

Na co jest dobry kwas bursztynowy?

Kwas bursztynowy to składnik o szerokim spektrum działania, ceniony w kosmetologii za swoje właściwości regenerujące, przeciwstarzeniowe i antyoksydacyjne. Wspomaga metabolizm komórkowy, pobudzając produkcję energii w mitochondriach, dzięki czemu skóra odzyskuje witalność i zdrowy koloryt. Działa także przeciwzapalnie, wspierając regenerację skóry wrażliwej, podrażnionej lub trądzikowej. Regularne stosowanie preparatów z kwasem bursztynowym poprawia napięcie skóry, zmniejsza widoczność zmarszczek i spowalnia procesy starzenia.

Z czym nie łączyć kwasu bursztynowego?

Choć kwas bursztynowy jest łagodniejszy niż wiele innych kwasów organicznych, nie zaleca się łączenia go z silnymi kwasami złuszczającymi – takimi jak AHA, BHA czy PHA – w jednej rutynie pielęgnacyjnej. Może to prowadzić do nadmiernego podrażnienia, przesuszenia lub zaburzenia bariery hydrolipidowej skóry. Ostrożność należy zachować również przy stosowaniu retinolu, ponieważ połączenie tych składników może zwiększyć wrażliwość skóry. Najlepiej aplikować kwas bursztynowy naprzemiennie z innymi aktywnymi substancjami lub w ramach zabiegów pod kontrolą kosmetologa.

Czy kwas bursztynowy jest stymulatorem?

Tak, kwas bursztynowy uznawany jest za biostymulator skóry, czyli substancję aktywną, która pobudza naturalne procesy regeneracji i odnowy komórkowej. Działa na poziomie metabolicznym, zwiększając wykorzystanie tlenu przez komórki i przyspieszając syntezę kolagenu oraz elastyny. W efekcie skóra staje się jędrniejsza, lepiej ukrwiona i bardziej odporna na stres oksydacyjny. Dzięki temu kwas bursztynowy znajduje zastosowanie w terapiach rewitalizujących, liftingujących i przeciwstarzeniowych, często jako alternatywa lub uzupełnienie mezoterapii.

Na czym polega zabieg kwasem bursztynowym?

Zabieg z wykorzystaniem kwasu bursztynowego to procedura biorewitalizująca, która ma na celu intensywne odżywienie i regenerację skóry. Preparat z kwasem bursztynowym podaje się najczęściej metodą mezoterapii igłowej lub mikroiniekcji, aby substancja mogła dotrzeć bezpośrednio do głębszych warstw skóry. Kwas stymuluje metabolizm komórkowy, zwiększa produkcję kolagenu i poprawia elastyczność tkanek. Zabieg jest mało inwazyjny, a po jego wykonaniu skóra staje się rozświetlona, napięta i wyraźnie odmłodzona.

Kiedy efekty po kwasie bursztynowym?

Pierwsze efekty zabiegu z kwasem bursztynowym widoczne są już po kilku dniach, kiedy skóra odzyskuje świeżość i blask. Pełne rezultaty pojawiają się zazwyczaj po 2–3 tygodniach, gdy dojdzie do pobudzenia procesów regeneracyjnych i produkcji nowych włókien kolagenowych. W celu utrzymania i pogłębienia efektów zaleca się wykonanie serii 3–4 zabiegów w odstępach kilku tygodni. Skóra po terapii staje się bardziej napięta, elastyczna i odporna na działanie czynników zewnętrznych, a jej ogólny wygląd ulega zauważalnej poprawie.

Źródła:

1. A. Smuda, I. Załęska, Skuteczność mezoterapii z wykorzystaniem mechanizmu fibroplazji tkankowej w redukcji oznak starzenia się skóry [w:] Aesthetic Cosmetology and Medicine 4 / 2023 / vol. 12
2. A. Barańska, Właściwości i zastosowanie kwasu bursztynowego w kosmetologii [w:] biotechnologia.pl, dostęp: 05.11.2025
3. Martinez-Gutierrez A, Cami H, Noya T, Gómez-Escalante S, Miró Llosas A, González MC. Hyaluronic and Succinic Acid: New Biostimulating Combination to Counteract Dermal and Subcutaneous Aging. Int J Mol Sci. 2025 Aug 5;26(15):7548